Czy jesteśmy przygotowani na sytuację kryzysową?

Awaria prądu, brak internetu, gwałtowna burza, pożar albo konieczność szybkiego opuszczenia domu. Nie trzeba zakładać najgorszego scenariusza, żeby przygotować się na kilka trudniejszych godzin lub dni. Najważniejsze są prosty rodzinny plan, niewielki zapas potrzebnych rzeczy i wiedza, gdzie szukać wiarygodnych informacji.

Na co dzień zakładamy, że zawsze będzie można zadzwonić do bliskich, zapłacić kartą, otworzyć bramę garażową czy sprawdzić wiadomości. Dopiero dłuższa awaria pokazuje, jak wiele codziennych czynności zależy od energii i dostępu do sieci.

Sytuacja kryzysowa nie musi oznaczać wojny. Może nią być pożar budynku, podtopienie, wichura, przerwa w dostawie wody, uszkodzenie infrastruktury albo nagła ewakuacja. Przygotowanie nie jest przejawem paniki. Bardziej przypomina apteczkę w samochodzie: mamy nadzieję, że nie będzie potrzebna, ale dobrze wiedzieć, że jest pod ręką.

Rządowe Centrum Bezpieczeństwa, Ministerstwo Obrony Narodowej oraz Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji przygotowały „Poradnik bezpieczeństwa”. Znalazły się w nim informacje o domowych zapasach, ewakuacji, braku prądu, sygnałach alarmowych i opiece nad osobami potrzebującymi szczególnego wsparcia.

Od czego zacząć? Nie od zakupów. Od rozmowy.

Najpierw ustalmy, jak się odnaleźć

Rodzice są w pracy, dzieci w szkole albo na zajęciach, a telefon nagle traci zasięg. Kto odbierze dziecko? Gdzie spotka się rodzina, jeśli powrót do domu okaże się niemożliwy? Kto sprawdzi, czy starszy krewny lub samotny sąsiad nie potrzebuje pomocy?

Warto ustalić dwa miejsca spotkania: pierwsze niedaleko domu, drugie poza najbliższą okolicą. Przyda się również osoba kontaktowa mieszkająca w innej części miasta albo poza Warszawą. Jej numer każdy domownik powinien mieć w telefonie i zapisany na kartce.

Dzieci powinny znać swoje imię i nazwisko, adres oraz przynajmniej jeden numer do opiekuna. Młodszemu dziecku, seniorowi lub osobie wymagającej wsparcia można przygotować kartę z danymi kontaktowymi i najważniejszymi informacjami medycznymi.

Raz na kilka miesięcy warto sprawdzić, czy numery i ustalone miejsca są nadal aktualne.

Ważne informacje także poza telefonem

Telefon może się rozładować, sieć zostać przeciążona, a dokumenty przechowywane w chmurze — chwilowo niedostępne. Dlatego najważniejsze informacje dobrze mieć również na papierze.

W zabezpieczonej teczce można przechowywać:

• kopie dokumentów tożsamości;

• numery polis ubezpieczeniowych;

• podstawową dokumentację medyczną;

• listę przyjmowanych leków, chorób i alergii;

• numery do bliskich, szkoły, lekarza i administracji;

• rodzinny plan kontaktu;

• niewielką ilość gotówki w różnych nominałach.

Kopie można dodatkowo zapisać na zaszyfrowanym nośniku. Dokumenty zawierają jednak dane osobowe, dlatego nie powinny leżeć w miejscu dostępnym dla osób postronnych.

Leki, urządzenia medyczne i zwierzęta

Osoby regularnie przyjmujące leki powinny sprawdzać ich zapas oraz sposób przechowywania. Nie oznacza to gromadzenia nadmiernych ilości ani samodzielnego zmieniania dawkowania. W razie wątpliwości najlepiej porozmawiać z lekarzem lub farmaceutą.

Domownicy powinni wiedzieć, gdzie znajduje się apteczka, kto przyjmuje określone leki i gdzie przechowywana jest dokumentacja medyczna.

Szczególnego planu wymagają aparaty słuchowe, inhalatory, sensory, koncentratory tlenu i inne urządzenia zasilane energią. Warto wcześniej ustalić, czy mają zasilanie rezerwowe i do kogo zwrócić się w razie awarii.

Trzeba pamiętać również o zwierzętach: karmie, wodzie, lekach, transporterze lub smyczy. Dobrze sprawdzić, czy dane właściciela przypisane do czipa są aktualne.

Zapas na trzy dni

Oficjalny poradnik zaleca przygotowanie zapasów pozwalających przetrwać co najmniej trzy dni. Nie chodzi o budowanie wielkiego magazynu. Najrozsądniej zgromadzić rzeczy używane na co dzień i regularnie je wymieniać.

W podstawowym zestawie powinny znaleźć się:

• woda — minimum trzy litry dziennie na każdą osobę;

• żywność niewymagająca gotowania ani chłodzenia;

• latarki i zapas baterii;

• naładowane powerbanki oraz przewody;

• radio na baterie lub korbkę;

• apteczka i stale przyjmowane leki;

• środki higieniczne i worki na odpady;

• otwieracz do konserw;

• artykuły potrzebne dzieciom, seniorom i zwierzętom;

• niewielka ilość gotówki.

Zamiast świec bezpieczniej wybrać latarki lub lampy bateryjne. Raz na kilka miesięcy warto sprawdzić daty ważności produktów i leków, stan baterii oraz poziom naładowania powerbanków.

Kiedy gaśnie światło

Dłuższa awaria oznacza więcej niż ciemne mieszkanie. Mogą przestać działać windy, bramy garażowe, terminale, bankomaty, internet, ogrzewanie, a w niektórych budynkach również pompy dostarczające wodę.

Najpierw trzeba ustalić skalę problemu. Czy bez prądu jest tylko mieszkanie, cały budynek, czy większa część okolicy? Po sprawdzeniu bezpieczników należy poszukać komunikatów operatora, administracji lub służb.

Telefon najlepiej przełączyć w tryb oszczędzania energii i zachować go do ważnych rozmów oraz odbierania komunikatów. Lodówkę i zamrażarkę należy otwierać jak najrzadziej. Część urządzeń warto odłączyć od gniazdek, aby ograniczyć ryzyko uszkodzenia po przywróceniu zasilania.

W mieszkaniu nie wolno używać grilla, agregatu prądotwórczego ani urządzenia spalającego paliwo, które nie jest przeznaczone do pracy wewnątrz. Grozi to pożarem i zatruciem tlenkiem węgla. Nie należy także samodzielnie otwierać unieruchomionej windy.

Jeśli w domu mieszka osoba zależna od urządzenia medycznego zasilanego prądem, plan działania trzeba wcześniej omówić z lekarzem lub dostawcą sprzętu.

Komunikat ważniejszy niż plotka

Podczas kryzysu szybko rozchodzą się stare zdjęcia, wiadomości wyrwane z kontekstu i fałszywe ostrzeżenia. Najważniejsze są komunikaty Alertu RCB, służb ratunkowych, policji, straży pożarnej, miasta, dzielnicy oraz administracji budynku.

Modulowany dźwięk syreny trwający trzy minuty oznacza ogłoszenie alarmu. Ciągły, jednostajny dźwięk przez trzy minuty informuje o jego odwołaniu. Po usłyszeniu syreny należy sprawdzić oficjalne komunikaty i stosować się do przekazanych instrukcji.

Nie każdą wiadomość przesłaną przez znajomą osobę należy od razu przekazywać dalej. Fałszywa informacja może wywołać panikę albo skierować ludzi w niebezpieczne miejsce. Przed udostępnieniem ostrzeżenia sprawdźmy jego autora, datę i źródło.

Plecak, który czeka przy wyjściu

Plecak ewakuacyjny nie jest wyposażeniem wyłącznie „na wojnę”. Może przydać się podczas pożaru, zalania budynku, awarii instalacji gazowej albo każdej sytuacji, w której mieszkanie trzeba szybko opuścić.

Powinien być na tyle lekki, żeby właściciel mógł samodzielnie go nieść. Zawartość trzeba dopasować do wieku, zdrowia i potrzeb konkretnej osoby.

W środku warto umieścić wodę, niewielki zapas jedzenia, leki, apteczkę, latarkę, powerbank, radio, kopie dokumentów, gotówkę, środki higieniczne, ubranie odpowiednie do pory roku i kartkę z danymi kontaktowymi. Osoby noszące okulary mogą dodać zapasową parę, a właściciele zwierząt — potrzebne akcesoria i dokumentację weterynaryjną.

Plecak trzeba regularnie przeglądać. Rozładowany powerbank, nieważne leki i ubranie niedopasowane do pory roku na niewiele się przydadzą.

Gdy trzeba opuścić dom

Jeśli służby zarządzą ewakuację, należy wykonywać ich polecenia. Nie warto zwlekać ani wracać po rzeczy, jeśli nie jest to bezpieczne.

Przed wyjściem — o ile mamy na to czas — można odłączyć urządzenia elektryczne, zgasić źródła ognia oraz zamknąć drzwi i okna. Podczas pożaru nie wolno korzystać z windy. Budynek opuszczamy schodami, zgodnie z oznaczeniami i instrukcjami służb.

Warto sprawdzić, czy o zagrożeniu wiedzą sąsiedzi, szczególnie osoby starsze, z niepełnosprawnościami lub mieszkające samotnie. Nie należy jednak narażać własnego życia. O osobie pozostającej w budynku trzeba poinformować ratowników i wskazać jej możliwą lokalizację.

Bezpieczeństwo zaczyna się także na klatce schodowej

Dobrze wiedzieć, kto w najbliższym sąsiedztwie może potrzebować pomocy, a kto zna zasady pierwszej pomocy lub ma wiedzę techniczną.

Wspólnota albo administracja może ustalić sposób przekazywania informacji podczas awarii, przypomnieć drogi ewakuacyjne i sprawdzić, czy nie są zastawione. Mieszkańcy powinni również wiedzieć, jak skontaktować się z administracją oraz gdzie znajdują się główne zawory wody i gazu.

Nie chodzi o zastępowanie służb, lecz o to, by w pierwszych minutach zdarzenia nie tracić czasu na szukanie podstawowych informacji.

Spokój przygotowuje się wcześniej

Najważniejsze działania nie wymagają dużych wydatków. Rozmowa z rodziną, zapisanie numerów, uzupełnienie apteczki, sprawdzenie latarki i naładowanie powerbanku kosztują niewiele, a mogą ułatwić pierwsze godziny kryzysu.

Nie przygotujemy się na każdy scenariusz. Możemy jednak zadbać, aby w trudnym momencie domownicy wiedzieli, gdzie się spotkać, do kogo zadzwonić i po co sięgnąć.

Bezpieczeństwo zaczyna się od prostych decyzji podjętych wcześniej — wtedy, gdy mamy czas i możemy działać spokojnie.

Rodzinny plan kontaktu

Wpiszcie i przechowujcie w telefonie oraz na papierze:

• miejsce spotkania blisko domu;

• miejsce spotkania poza najbliższą okolicą;

• imię i numer osoby kontaktowej;

• numery do szkoły, administracji i lekarza;

• informację, kto odbiera dzieci;

• dane o przyjmowanych lekach i alergiach;

• osobę odpowiedzialną za pomoc seniorowi lub zwierzęciu.

Raz na kilka miesięcy sprawdźcie, czy plan jest aktualny.

Źródło: „Poradnik bezpieczeństwa” — Rządowe Centrum Bezpieczeństwa, Ministerstwo Obrony Narodowej oraz Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji: gov.pl/poradnikbezpieczenstwa.